Adopcja a dziedziczenie – kto po kim dziedziczy?
Po adopcji (przysposobieniu) dziedziczenie zależy od rodzaju przysposobienia. Zasadniczo dziecko adoptowane jest traktowane jak dziecko rodzonych rodziców adopcyjnych, ale więzi z rodziną biologiczną mogą zostać zachowane (adopcja niepełna) albo zerwane (adopcja pełna/całkowita).
Adopcja pełna – najczęstsza
Przy przysposobieniu pełnym między przysposabiającym (rodzicem adopcyjnym) a dzieckiem powstaje taki stosunek jak między rodzicami a dziećmi. Skutki rozciągają się też na krewnych przysposabiającego i na zstępnych dziecka.
Kto po kim dziedziczy przy adopcji pełnej:
- Dziecko adoptowane dziedziczy po przysposabiającym i jego krewnych tak, jak rodzone dziecko.
- Przysposabiający i jego krewni dziedziczą po dziecku adoptowanym tak, jak po własnym dziecku.
- Rodzice biologiczni i ich krewni nie dziedziczą po dziecku ani dziecko po nich – więzi prawne z rodziną biologiczną co do zasady ustają.
To jest ogólny model: po adopcji pełnej dziecko „wchodzi” w rodzinę adopcyjną zamiast biologicznej.
Adopcja pełna dziecka małżonka (pasierba)
Jeśli przysposobienia dokonał tylko jeden małżonek:
- małżonek przysposabiającego nie dziedziczy po dziecku adoptowanym ani ono po nim, bo między nimi nie ma stosunku prawnego.
Wyjątek: gdy jeden z małżonków przysposobił dziecko drugiego małżonka (typowa adopcja pasierba):
- zachowuje się więzi (i dziedziczenie) względem rodzica, który był już rodzicem dziecka, i jego krewnych;
- jeśli przysposobienie nastąpiło po śmierci drugiego rodzica, sąd może zachować też więzi z rodziną zmarłego.
W praktyce przy adopcji pasierba dziecko dziedziczy i po rodzicu biologicznym, i po rodzicu adopcyjnym, jeśli tak przewidziano w orzeczeniu.
Adopcja niepełna
Przy przysposobieniu niepełnym więź prawna powstaje tylko między przysposabiającym a dzieckiem i jego zstępnymi; nie obejmuje krewnych przysposabiającego.
Kto po kim dziedziczy przy adopcji niepełnej:
- Dziecko adoptowane dziedziczy po przysposabiającym tak jak rodzone dziecko.
- Zstępni dziecka adoptowanego dziedziczą po przysposabiającym jak dalsi zstępni spadkodawcy.
- Dziecko adoptowane i jego zstępni nie dziedziczą po krewnych przysposabiającego, a krewni przysposabiającego nie dziedziczą po dziecku.
- Rodzice biologiczni dziecka nie dziedziczą po nim – zamiast nich po dziecku adoptowanym dziedziczy przysposabiający.
- Poza tym pozostałe więzi z rodziną biologiczną pozostają: dziecko może dziedziczyć po swoich wstępnych naturalnych (rodzicach, dziadkach), rodzeństwie itd., a oni po nim – z wyjątkiem rodziców, jak wyżej.
Czyli przy adopcji niepełnej dziecko ma dwa „kręgi dziedziczenia”: rodzinę biologiczną (z ograniczeniem co do rodziców) i przysposabiającego.
Adopcja całkowita
Przysposobienie całkowite jest szczególną formą adopcji (zwykle po tzw. zgodzie blankietowej rodziców biologicznych) i w skutkach dla dziedziczenia odpowiada adopcji pełnej – więzi z rodziną biologiczną są całkowicie zerwane, dziecko dziedziczy wyłącznie w rodzinie adopcyjnej.
Podsumowanie
Zasadniczo dziecko adoptowane dziedziczy po rodzicach adopcyjnych jak dziecko rodzone.
- Przy adopcji pełnej/całkowitej – dziedziczenie jest tylko w rodzinie adopcyjnej (rodzina biologiczna co do zasady „wypada”).
- Przy adopcji niepełnej – dziecko dziedziczy zarówno po przysposabiającym, jak i – z ważnymi wyjątkami – po rodzinie biologicznej.
- Przy adopcji pasierba można utrzymać dziedziczenie także po drugim, biologicznym rodzicu i jego rodzinie.
