Odrzucenie spadku w imieniu małoletniego dziecka

Kiedy potrzebna jest zgoda sądu?

Zgodnie z zasadą ogólną, aby rodzic mógł odrzucić spadek w imieniu dziecka, musi najpierw uzyskać zezwolenie sądu spadku (art. 640¹ § 1 KPC). Jeśli wniosek trafił wcześniej do sądu opiekuńczego, zostanie on przekazany do właściwego sądu spadku.

Kluczowe kwestie proceduralne:

• Zawieszenie terminu: Złożenie wniosku o zgodę do sądu „zamraża” bieg 6-miesięcznego terminu na odrzucenie spadku (art. 1015 § 1(2) KC).
• Co po uzyskaniu zgody? Gdy zezwolenie sądu się uprawomocni, rodzic powinien niezwłocznie złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku. Jeśli jednak pierwotny termin 6 miesięcy jeszcze nie minął, można to zrobić w dowolnym momencie przed jego upływem.
• Co w przypadku odmowy? Jeśli sąd nie wyda zgody, a termin jeszcze nie upłynął, prawo dopuszcza (przy spełnieniu warunków z art. 523 KPC) ponowne złożenie wniosku, co znów zawiesi bieg terminu.

Odrzucenie spadku bez sądu – ułatwienia (art. 101 § 4 k.r.o.)

Dzięki nowelizacji przepisów, w niektórych sytuacjach rodzice mogą odrzucić spadek za dziecko bezpośrednio u notariusza, bez konieczności wizyty w sądzie. Jest to możliwe, gdy:

• dziecko zostaje powołane do spadku, bo rodzic wcześniej sam spadek odrzucił (dziedziczenie ustawowe),
• rodzice odrzucający spadek w imieniu dziecka mają pełną władzę rodzicielską,
• spadek odrzucili już wszyscy pełnoletni zstępni rodziców lub rodzice odrzucają go jednocześnie w imieniu wszystkich swoich małoletnich dzieci.

W takim przypadku notariusz może przyjąć oświadczenie, o ile dziecko mieszka w Polsce i stosuje się do niego prawo polskie. Warto jednak pamiętać, że w specyficznych konfiguracjach (np. przy zapisach windykacyjnych czy podstawieniu) zgoda sądu wciąż może być niezbędna.

Zgoda drugiego rodzica – o czym warto pamiętać?

Jeśli u notariusza dziecko reprezentowane jest tylko przez jednego z rodziców, to drugi rodzic musi wyrazić zgodę na taką czynność. Co ważne:

• zgoda może zostać wyrażona przed, w trakcie lub po złożeniu oświadczenia przez pierwszego rodzica;
• jeśli zostanie udzielona później, działa z mocą wsteczną (od momentu odrzucenia spadku przez pierwszego rodzica).

Praktyka u notariusza: Notariusz może najpierw odebrać oświadczenie od jednego rodzica i wyznaczyć termin na potwierdzenie go przez drugiego. Jeśli drugi rodzic nie potwierdzi zgody w terminie, a 6-miesięczny okres na odrzucenie spadku minie, dziecko przyjmie spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Jeśli termin jeszcze trwa, rodzice nadal mają możliwość wspólnego udania się do notariusza albo wystąpienia o zezwolenie do sądu spadku.